Wat mag vrijwillige veiligheid kosten?

21 februari 2016

De Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) kent per 01 maart 2016 een prijsstijging van 38%. Uitzondering wordt er gemaakt voor organisaties die werken met kinderen en/of verstandelijk beperkten. Zij kunnen een gratis VOG aanvragen. Dit betekent dat de kosten voor de aanvraag van de VOG via de gemeente per 1 maart 2016 € 41,35 (nu: € 30,05) bedragen. Het aanvragen van de digitale VOG kost straks € 33,85 (nu: € 24,55). Voor beide varianten een meerprijs die tegen een tientje aanleunt. Maar wat is een tientje nog waard de dag van vandaag? Heel veel wanneer je enkele mogelijke effecten van de stijging in acht neemt. Ook  kan men zich de vraag stellen of de overheid zich met deze actie niet tegen haar eigen beleid keert. 

 

Zeg niet zomaar een tientje

Ten eerste is het duidelijk dat er binnen het vrijwilligerswerk allang geen sprake meer is van de traditionele vrijwilliger die zich jarenlang voor dezelfde organisatie blijft inzetten. De opkomst van de episodische vrijwilliger, die de eigen actuele agenda nastreeft en vaker wisselt van vrijwilligerswerk, is een feit. Immers, wanneer de vrijwilliger een baan heeft gevonden, verhuist, van sport wisselt, gaat mantelzorgen, of wanneer….. verlaat hij of zij de organisatie. Dit betekent dat voor het vervullen van een functie binnen een organisatie mogelijk drie tot vier maal per jaar een VOG aangevraagd moet worden. De stijging van een tientje wordt zo in feite een stijging van vier tientjes.

Ten tweede is daar de Participatiewet, waarbij bijstandsgerechtigden gestimuleerd worden om te participeren door middel van vrijwilligerswerk. Niet om deze groep jarenlang aan vrijwilligerswerk te helpen. Nee, het vrijwilligerswerk is een opstap naar een betaalde baan en zodoende wenselijk van korte duur. Hierdoor werkt een prijsstijging opgelegd door het Ministerie van Veiligheid en Justitie contraproductief ten opzichte van de doelstellingen van het Ministerie van Sociale Zaken. Voor organisaties is het een dure grap om met deze groep in zee te gaan, wetende dat het doel van de start is om weer te vertrekken. Bovendien is voor bijstandsgerechtigden zelf een tientje heel veel waard en beschikken ze vaak niet over het vermogen om de VOG aanvraag te betalen. Organisaties moeten dan de VOG aanvragen en voorschieten. Indien de VOG niet wordt verleend, is het voor hen een extra tientje voor niets. 

Ten derde verkeren veel organisaties door veranderende subsidiestromen nu al in zwaar weer. Waar geen geld is om betaald personeel te bekostigen, zijn vrijwilligers soms een deel van de oplossing. Maar ook hier komen extra kosten om de hoek kijken. Deskundigheidsbevordering van vrijwilligers is namelijk belangrijk om de kwaliteit van de diensteverlening in stand te houden. Wanneer organisaties nu al op hun budgettaire tandvlees zitten, betekent een tientje redelijk veel. Even rekenen: 100 nieuwe vrijwilligers per jaar, waarvan er slechts veertig langer dan een jaar blijven betekent een kostenpost van €4135 of €3385 voor 60 nieuwe vrijwilligers. Betekent dit binnen een participatiemaatschappij dat maatschappelijke organisaties moeten kiezen tussen veiligheid of deskundigheid?  

Geen verzorging en geen waarborg?

De hierboven geschetste effecten kunnen voor organisaties dus gevolgen hebben die verder gaan dan een tientje per persoon. Inderdaad, kunnen, want niemand zegt dat organisaties voor alle vrijwilligers een VOG moeten aanvragen. Maar toch. Wat is op een organisatie het effect van een vrijwilliger die ver zijn boekje te buiten gaat? De deuren sluiten? En wat als een VOG aanvraag het misdrijf had kunnen voorkomen? Om dit voor te zijn, willen organisaties waarborgen inbouwen; een VOG die idealiter gepaard gaat met een gedegen sociale veiligheidsbeleid. 

Het cynische is echter dat wanneer een verzorgingsstaat wordt afgebouwd, de overheid zich moet omvormen tot een waarborgstaat: Een overheid die waarborgen inbouwt voor het ordentelijke verloop van het maatschappelijke verkeer. Dit impliceert dat een overheid die zich terugtrekt en de nadruk op vrijwillige inzet legt, moet zorgen voor waarborgen die de vrijwillige inzet vlekkeloos doen verlopen. Het duurder maken van een VOG staat hier haaks op, want het kan een incentive zijn om ze niet meer aan te vragen daar waar niet met kinderen en verstandelijk beperkten gewerkt wordt. Terwijl alle burgers deze waarborg verdienen.

De kip of het ei

Dit leidt tot de hamvraag: Hoe kan een beleid dat zichzelf terugtrekt en daarbij geen fundamentele waarborgen inbouwt, haar burgers ter verantwoording roepen wanneer het fout loopt? Of sterker nog: Hoe kan een beleid dat zichzelf terugtrekt en de door haar burgers ingebouwde waarborgen sloopt met een prijsstijging van een tientje, haar burgers ter verantwoording roepen wanneer het fout loopt?

Indien we niet oppassen wordt het een kip of het ei verhaal. Waarbij een staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zegt dat een gratis VOG niet werd begroot en dus onmogelijk is. Wanneer het echt fout loopt, omdat een organisatie bijvoorbeeld afstand neemt van haar VOG beleid door de prijsstijging, zullen we de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan het woord horen: “Organisaties zijn zelf verantwoordelijk als ze een incident hadden kunnen voorkomen door het aanvragen van een VOG”. Say what!?


Beluister hier de radio-uitzending van Radio 1 over dit onderwerp. 

Bekijk hier het artikel op de website van De Volkskrant 

Terug

praktijkverhalen

Mantelzorg Werkt!

Avond voor Vrijwilligersorganisaties 2019

klantvragen

Wat is Goed Geregeld?

“Goed Geregeld” is een landelijke kwaliteitsonderscheiding van de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV). Deze certificering geeft aan dat uw vrijwilligersbeleid op orde is. Om voor de onderscheiding in aanmerking te komen, toont u aan dat uw organisatie voldoet aan de kwaliteitscriteria van de vereniging NOV.

Hoe kan ik me certificeren voor Goed Geregeld?

Via deze link komt u op de website van de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV).  Hier staat uitgebreid wat u moet doen om in aanmerking te komen voor het keurmerk.

agenda

Kom naar de Inspiratiemiddag voor Vrijwilligerscoördinatoren

Deze middag staat in het teken van buiten jouw (kantoor)hokje te kijken. En wel op twee manieren: