Seksualiteit en de informatieve rol van voorgangers binnen Afrikaanse kerken

Welke rol speelt seksualiteit binnen de Afrikaanse kerk in Nederland? Wordt seksualiteit benaderd vanuit christelijke waarden en hoe kijkt men in de kerk aan tegen seksualiteit als bron van genot? Worden onderwerpen als huiselijk- en seksueel geweld ook besproken en in hoeverre wordt hierin verwezen naar de reguliere hulpverlening?

Deze vragen stonden o.a. centraal tijdens de bijeenkomst van het Platform Maatschappelijke Kerk die plaats vond op donderdag 25 januari 2018. De bijeenkomst georganiseerd door Mara Projecten en PEP werd bezocht door een dertigtal leden van Afrikaanse kerken, professionals en andere belangstellenden uit het maatschappelijk middenveld. Tijdens de bijeenkomsten staat de emancipatie van Afrikaanse kerk en haar gemeenschap centraal.

Een team onderzoekers van de Universiteit van Groningen en de Universiteit van Amsterdam zijn in 2016 begonnen aan het onderzoeken van gezondheid, welzijn, seksualiteit en relaties tussen mannen en vrouwen binnen Afrikaanse kerken in Nederland. Centraal hierin staat de rol van de kerkelijke leiders en hun advies- en begeleiding aan hun gemeenschap. 

Anticonceptie best bespreekbaar
De eerste spreekster is onderzoekster Amisa Bakuri van de Universiteit van Amsterdam. Wat haar opviel is dat er in tegenstelling tot wat wel eens wordt gedacht, er in de Afrikaanse kerken die zij bezocht heeft, seksualiteit juist veel besproken wordt. “Juist hier in Nederland vinden Afrikanen het belangrijk dat er gesproken wordt over het gebruik en de diverse vormen van anticonceptie. Om sociaal- economische redenen is het niet wenselijk om veel kinderen te hebben. Je hebt hier geen familie die je kan helpen bij de opvoeding”. Men ziet de kerk als een soort vervanging voor de familie die je hier vaak niet hebt. Met je familie bespreek je ook het leven en ook seksualiteit als onderdeel van het leven. En als je religieus bent, is God van invloed op het hele leven, dus ook je seksuele leven. Maar gelovige mensen denken ook: “Alleen God kan je echt helpen. Mensen, dus dokters, maken fouten. Dan kan je maar beter op God vertrouwen”.

Kerk: verwijsfunctie naar reguliere hulp
De tweede spreker Samuel Ekpo van Redeem Church of God en ook onderzoeker vanuit de Universiteit van Groningen.  Hij haakt in op dat punt van de reguliere hulpverlening. Uit zijn interviews met kerkelijke leiders bleek zo nodig ook de deskundigheid van hulpverleners geraadpleegd wordt.  Dit is het geval bij bijvoorbeeld huiselijk geweld. Bij juridische vraagstukken halen ze wel eens experts in huis om hen bij te staan. Ook verwijzen de kerkelijke leiders regelmatig  naar huisartsen en de reguliere gezondheidszorg. Afrikanen zoeken wel degelijk hulp maar soms wel degelijk bij de kerk en dan pas bij andere instanties. Ook bleken een aantal voorgangers een vorm van family planning te bieden aan hun kerkgangers. Het motto bij een van de kerken was: having baby by choice and not by chance. Dus het krijgen van kinderen zou een gevolg moeten zijn van een keuze en niet van het toeval. Ook zijn sommige kerken heel realistisch in hun benadering: “Wees niet verbaasd als iemand buiten het huwelijk zwanger wordt en daarnaast ook nog eens illegaal in Nederland verblijft. Die dingen gebeuren nou eenmaal. Je moet die negatieve ervaringen ombuigen naar iets positiefs. Juist dan komt het aan op je leiderschap. Be shockproof”!

Familie als hoeksteen van de kerk
De derde spreekster is Brenda Bartelink van de Universiteit van Groningen. Een goede, stabiele familie staat gelijk aan een goed christelijk moraal, vinden de kerkelijke leiders die zij heeft gesproken. Aandacht voor het welzijn van de familie staat dan ook hoog in het vaandel. Kerkelijke leiders zien een rol voor zichzelf weggelegd om dat moraal hoog te houden.

Verschillen man/ vrouw
Scheidingen, tweede huwelijken en ontrouw komen ook in kerkelijke families voor. Onvoldoende seks binnen de relatie zou een mogelijke reden kunnen zijn waarom er wel eens buiten het huwelijk naar seks wordt gezocht, vertelt een voorganger. Hoewel de bijbel hier als richtlijn geldt, wordt seksueel genot als een belangrijk element in het huwelijk gezien. Sommige kerken geven heel praktisch advies op vragen als: is er een christelijke manier van seks hebben en beleven? Een vrouwelijke voorganger zei letterlijk: seks kalmeert de zenuwen. “We zouden onszelf voor de gek houden als we denken dat seks alleen voor de voortplanting is. We voeren gesprekken met koppels die gaan trouwen. Daar heb je het over het huwelijk, dus ook over seksualiteit”.

Wat opviel volgens Bartelink is dat er wel vaker over mannelijk genot werd gesproken dan over vrouwelijk genot. Ook de kwetsbaarheid van illegalen is vaak een onderwerp van gesprek tijdens de begeleiding van de kerkgangers. Vooral aan de positie van vrouwelijke illegalen wordt aandacht besteedt. Het gebrek aan inkomen en toegang tot de hulpverlening, maakt ze een gemakkelijke prooi voor de seksindustrie.

Opvoeding en seksualiteit
De opvoeding van pubers en tieners is vaak een uitdaging voor ouders. Er zijn vaak conflicten en er wordt thuis toch onvoldoende over seksualiteit gesproken met kinderen. Als gevolg daarvan kunnen ouders kinderen ook niet begeleiden met vragen over seksualiteit en relaties. Ook hierin bieden de voorgangers soelaas.

Behoefte aan opleiding van voorgangers
De laatste spreekster is pastor Rachel Funke Smith Theodore, voorganger van de Shepherd’s Place Church in Den Haag. Mevrouw Funke Smith Theodore, microbiologe en theologe van huis uit, gaat in op de opleiding van de voorgangers in hun adviesfunctie. We gaan allemaal naar school om ons te ontwikkelen dus dat zouden de voorgangers ook moeten doen. Voorgangers zouden meer en beter voorbereid moeten worden op hun rol als begeleiders. 

Train- de - trainer
De Shepherd’s Place Church heeft een train- de trainer programma die mensen opleidt om seksuele voorlichting te geven aan de jeugd. Haar verantwoordelijkheid is om mensen in haar kerk te trainen om dit soort gesprekken te voeren. Openheid is belangrijk. Mensen hebben vaak al een soort wantrouwen jegens hulpverlening. Dan moet je niet hetzelfde gaan doen. 

Seksuele voorlichting aan kinderen
In onze kerk geven we voorlichting aan kinderen vanaf 9 jaar. “Dan beginnen hun lichamen te veranderen en geloven ze niet meer in het verhaal van de ooievaar. Het is ook onzinnig om te blijven vasthouden aan die verhalen. Het enige wat je ermee bereikt is dat het kind je dan niet meer vertrouwt. Kinderen van die leeftijd zijn nog jong, ze zijn vrij en kijken met een bepaalde nieuwsgierigheid naar hun veranderende lichamen. Ze geven er nog niet de lading aan die wij als volwassenen eraan geven. Wij vullen dat in en willen die nieuwsgierigheid indammen. Wacht niet tot ze 16 zijn want dan ben je te laat. Op die leeftijd vinden ze seksualiteit gênant en blijven ze met cruciale vragen zitten. En vooral, veroordeel ze niet. Dan ben je ze kwijt”.

Bovendien krijgen kinderen op school voorlichting of worden ze via internet geconfronteerd met seksualiteit. Heb je er zelf al met ze over gesproken, dan heb je al een basis gelegd.

Tienerzwangerschap
Ook vertelt ze dat ondanks alle openheid er nog gevallen zijn van tienerzwangerschappen bij christenen. Er is nog veel behoefte aan kennis en voorlichting. “Niet christenen zijn beter voorbereid; er is meer openheid van zaken en het gebruik van de pil en condoom is meer geaccepteerd. Het is vreselijk dat christelijke meiden en vrouwen de vreselijke gevolgen moeten ondergaan van het gebrek aan informatie, tot de dood aan toe door bijvoorbeeld illegale abortussen. Vertel ze dat ze een keuze hebben! Want ze doen het toch. Dan kun je het beter veilig doen”.

 

Terug

Gepubliceerd op: 26-01-2018